Prehistoryczne świątynie Malty – starsze niż piramidy. Przewodnik

Na Malcie i Gozo stoją jedne z najstarszych wolnostojących budowli na świecie. Megalityczne świątynie powstały ponad pięć tysięcy lat temu, czyli wcześniej niż piramidy w Gizie i Stonehenge. Są wpisane na listę UNESCO i dla wielu osób to najbardziej zaskakująca część wizyty na Malcie.

Kim byli budowniczowie?

Świątynie zbudowała społeczność rolnicza, która żyła na wyspach w epoce neolitu. Nie znała metalu, a mimo to przenosiła i ustawiała wapienne bloki ważące kilka, a nawet kilkanaście ton. Do dziś nie wiadomo dokładnie, jakie rytuały tu odprawiano ani dlaczego ta kultura zniknęła.

Ġgantija (Gozo)

Ġgantija w Xagħrze na Gozo to najstarszy z kompleksów świątynnych. Nazwa pochodzi od maltańskiego słowa oznaczającego olbrzyma, bo według legendy świątynie zbudowali giganci. Przy stanowisku działa centrum dla zwiedzających z wystawą o życiu prehistorycznych mieszkańców wysp.

Ħaġar Qim i Mnajdra

Dwa kompleksy na południowym wybrzeżu Malty, niedaleko Błękitnej Groty, dzieli kilkuminutowy spacer z widokiem na morze i wysepkę Filfla. Ħaġar Qim słynie z ogromnych bloków skalnych, a Mnajdra z ułożenia względem słońca: w czasie równonocy promienie wpadają przez główne wejście prosto do wnętrza. Oba kompleksy chronią przed wiatrem i deszczem duże namioty.

Tarxien

Świątynie Tarxien leżą w zabudowanej części wyspy, niedaleko Valletty. Słyną z bogatych zdobień, m.in. spiralnych motywów i reliefów zwierząt, oraz z fragmentu dużego posągu, często interpretowanego jako bogini płodności.

Hypogeum Ħal Saflieni

Hypogeum w Paoli to podziemna nekropolia wykuta w skale na kilku poziomach. To jedyne takie miejsce z tego okresu na świecie i osobny obiekt na liście UNESCO. Ze względu na ochronę mikroklimatu wpuszcza się tylko małe grupy, dlatego bilety trzeba rezerwować z dużym wyprzedzeniem, często kilka tygodni wcześniej. W środku nie wolno robić zdjęć.

Jak zaplanować zwiedzanie

• Jeden dzień na Malcie: Ħaġar Qim i Mnajdra rano, potem Błękitna Grota, a po południu Tarxien albo zarezerwowane wcześniej Hypogeum.
• Gozo: Ġgantija świetnie łączy się z Cytadelą w Victorii i wycieczką po wyspie.
• Muzeum Archeologiczne w Valletcie: to tu przechowywane są oryginalne figurki i rzeźby znalezione w świątyniach, w tym słynna „Śpiąca Pani” z Hypogeum. Warto je zobaczyć przed wizytą w świątyniach albo po niej.

Praktyczne wskazówki

• Wygodne buty i nakrycie głowy: Ħaġar Qim i Mnajdra leżą na otwartym terenie z niewielką ilością cienia.
• Godziny otwarcia stanowisk zmieniają się sezonowo.
• Bilety łączone: kilka stanowisk ma wspólnego zarządcę, więc warto sprawdzić, czy nie opłaca się bilet obejmujący kilka miejsc.

Świątynie z aplikacją See It

W aplikacji See It znajdziesz opisy prehistorycznych świątyń ze zdjęciami, aktualnymi godzinami otwarcia i cenami biletów. Historie możesz czytać albo odsłuchać na miejscu, jak w audioprzewodniku.

Świątynie Ħaġar Qim i Mnajdra są też częścią naszego planu Malta w 3 dni – plan zwiedzania krok po kroku.